NIEUW: Marxistische Studies - nr 90 april - juni 2010

Eurozone in crisis
De veiligheid in het Belgische spoorbeleid
Vernieuwt Barack Obama
de Amerikaanse democratie?
Dit nummer kopen

De crisis raakt maar niet opgelost. Vandaag treft zij de Europese staten. Zij hebben astronomische sommen uitgegeven om de banken te redden en zo enorme begrotingstekorten veroorzaakt. Sommige verzwakte staten zijn het slachtoffer van speculanten en moeten beroep doen op het Internationaal Muntfonds of de Europese Unie.

Henri Houben analyseert de fundamentele oorzaken van deze situatie en kritiseert de hardnekkigheid waarmee Europese leiders blijven vasthouden aan hun neoliberale politiek. Precies dat beleid heeft tot deze crisis geleid. In sociale budgetten en openbare uitgaven moet nu niet worden gesnoeid; het komt er op aan de koopkracht van de werknemers te verhogen, de sociale zekerheidsstelsels te versterken en te verhinderen dat de banken de staten nog langer kunnen gijzelen. Matteo Santi vult het pleidooi voor een openbare bank aan en wijst erop dat deze overheidsbank geen beursgenoteerd bedrijf mag zijn.

Deze analyse keert zich natuurlijk tegen de economische machten en de toonaangevende politieke partijen, met inbegrip van de sociaaldemocratie. Een ander alternatief is er niet. De arbeidersbeweging zal deze problemen moeten aankaarten. Het kapitalisme kan alleen nog kruimels uitdelen. Het systeem zelf staat ter discussie …

De politieke gevolgen van deze nieuwe fase in de crisis zijn bovendien erg ingrijpend. Men spreekt openlijk over het uiteenspatten van de eurozone. Zal de Europese Unie deze tornado overleven? Beate Landefeld vraagt zich af of er een Europese burgerij bestaat die de verbrokkeling van de Europese Unie kan voor
komen. Zij reikt elementen van antwoord aan. Daniel Zamora Vargas onderzoekt of we Barack Obama een linkse president kunnen noemen omdat hij gebruik maakte van de methodes van gemeenschapsorganisatie in zijn verkiezingscampagne?

Tenslotte komen we ook terug op de treinramp nabij Halle waarbij 19 mensen het leven lieten in maart 2010. David Para en Michaël Dupuis tonen het verband aan tussen deze catastrofe en de liberalisering van het openbaar vervoer.

Marxistische Studies - nr 89 januari - maart 2010

Uitverkoop bij Opel
China en Kopenhagen
Hoe Barack Obama verkozen werd
De Griekse crisis
Dit nummer kopen

De zaak Opel Antwerpen vormt een nieuwe stap in de herstructurering van de automobielsector in België. Sinds 1997 zijn 12.000 directe arbeidsplaatsen verloren gegaan. Henri Houben kadert de wil om de Antwerpse vestiging te sluiten in de wereldwijde crisis van overproductie die deze sector doormaakt. In de mobilisatie rond Opel Antwerpen ziet de auteur echter ook een kans. Het is de ideale gelegenheid om in te zien wat het kapitalisme echt is, en om te begrijpen dat we, om dat systeem achter ons te laten, echte perspectieven nodig hebben, andere oplossingen, en aan het einde van de rit, een ander soort samenleving.

Is China verantwoordelijk voor de mislukking van de top van Kopenhagen? Zeker niet volgens heel wat erdewereldlanden. Zij zien in China eerder hun vertegenwoordiger. Wat is daar dan wel gebeurd, en wat doet China tegen de klimaatopwarming? Twee vragen waarop Chinakenner Frank Willems een antwoord probeert te geven.

Daniel Zamora Vargas ontleedt de redenen van de recente overwinning van Barack Obama in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Hij staat vooral stil bij de vernieuwing van de mobilisatiemethodes. Meer dan tien miljoen mensen hebben van ver of nabij aan de campagne bijgedragen. Barack Obama greep voor deze krachttoer terug naar de methodes die hij geleerd heeft als community organizer tussen 1985 en 1988. Maar nu met een budget en een doel die sterk verschillen van dat waarvoor de Afro-Amerikanen in de slums van Chicago zich mobiliseerden.

We begroeten ook de verschijning van het eerste nummer van International Communist Review, het resultaat van de samenwerking tussen marxistische theoretische tijdschriften uit de hele wereld. We nemen het editoriaal over en ook het artikel van Eleni Mpellou over de crisis en haar gevolgen voor Griekenland.

Marxistische Studies - nr 88 oktober - december 2009

Waarom een openbare bank nodig is
Mediabeleid in Vlaanderen
De toekomst van het socialisme
Dit nummer kopen

De economische crisis legt de ware aard van onze maatschappij. De staten zijn met het geld van de belastingbetaler moeten tussenkomen om banken te redden die zo machtig waren dat hun val het gehele economische systeem bedreigde. Gedurende de jaren van overvloed hebben deze banken miljarden aan winsten vergaard. De rijksten van deze planeet kregen ze uitgekeerd als dividenden en bonussen. Maar nu de magere jaren aanbreken zou opnieuw de gemeenschap moeten betalen. Vandaar dat de overheidsschuld weer explodeert en alle overheden stevig snoeien in de voorziene begrotingen. En wie ontsnapt opnieuw aan de besparingen? Inderdaad, de banken en hun aandeelhouders aan wie ze al opnieuw dividenden en bonussen beginnen uit te keren.

Johan Vanzetti meent, in een pleidooi voor een openbare bank, dat dit allemaal te voorzien was. Verklaren dat er vanaf nu striktere regels gelden en betere op elkaar afgestemde controlemechanismen komen, volstaat niet. In deze samenleving zijn het zo goed als altijd de banken die de regels bepalen. De gemeenschap kan het financiële systeem slechts op een manier controleren en dat is door het oprichten van openbare banken. Hij ontwikkelt hiervoor 12 argumenten in een erg actuele bijdrage.

Wat de regering geeft aan de banken, neemt ze elders weg; bijvoorbeeld in openbare diensten zoals de VRT als de RTBF. De publieke omroepen staan voor zware inleveringen. Ze zijn al zwaar getroffen door de crisis en nu worden ze belaagd door de gemeenschapsregeringen die voor hen zorg zouden moeten dragen. Luk Vandenhoeck, ACOD-verantwoordelijke bij de VRT, klaagt dit beleid aan en komt op voor de openbare nieuwsdienst.

We zetten ons reeks over de balans en de toekomst van het socialisme voort. We sluiten de bijdrage van de Communistische Partij van Griekenland af met haar visie op de socialistische democratie in de Sovjet-Unie en de invloed van het opportunisme in de Westerse communistische partijen op de langzame ontbinding de internationale communistische beweging. Zij schetst eveneens haar visie op een toekomstige socialistische maatschappij.

Pol De Vos rond zijn bijdragen over Venezuela af. Hij gaat na welk soort organisatie in staat is om Venezuela naar het “socialisme van de 21e eeuw” te leiden.

Tot slot staan we ook stil bij het boek van de Franse filosoof Alain Badiou. Hij herstelt « de communistische hypothese » in ere.

Marxistische Studies - nr 87 juli - september 2009

20 jaar na de val van de muur
Socialisme: balans en perspectieven
Dit nummer kopen

Twintig jaar na de val van de Berlijnse Muur maakt de Europese Unie zich op voor een hele rits feestelijkheden om die gebeurtenis te herdenken. Maar wat heeft de bevolking van Oost-Europa te vieren? Deze landen kenden een buitengewone groei gedurende enkele jaren, maar hij was vooral gebouwd op een nooit eerder geziene schuldenlast bij westerse banken. Overal stijgt de werkloosheid. Diep snijdende ingrepen in sociale budgetten vergroten de ongelijkheden en leiden tot manifestaties.

Angela Barthes toont aan hoe de postsocialistische landen van Europa sinds de val van de Muur een bevolkingsachteruitgang kennen. In sommige landen bereikt die zelfs 20 %. Deze demografische omwentelingen zijn een maatstaf voor de menselijke drama’s die zich afspelen. Deze analyse kan niet anders dan een oorzakelijk verband leggen met de intrede van de markteconomie.

De jeugd vormt ongetwijfeld een van de belangrijkste slachtoffers van deze evolutie. Alexander Mironov beschrijft de rampzalige gevolgen van het herstel van het kapitalisme voor onderwijs, huisvesting en tewerkstelling van jongeren in Rusland. V. Federov behandelt hetzelfde onderwerp voor Letland. Zijn land kent een echte demografische aderlating als gevolg van de crisis. Beide auteurs eindigen met een hoopvolle noot.

De betreurenswaardige situatie van de Oost-Europese landen is in de eerste plaats te wijden aan de omverwerping van het socialisme. Ook onder de communisten bestaan verschillende verklaringen hiervoor. De Stellingen over het socialisme van het 18e Congres van de Communistische Partij van Griekenland analyseren hoe het verlaten van de socialistische principes in de economie door de jaren heen het ontstaan van een bevoorrechte laag heeft voorbereid. Voor de Griekse communisten doet deze kritische evaluatie helemaal geen afbreuk aan de noodzaak en de actualiteit van het socialisme.

Deze crisis is een ideaal ogenblik om opnieuw de discussie te lanceren over de lessen uit het verleden, maar ook uit hedendaagse ervaringen. Pol De Vos start in dit nummer met een analyse van het omvormingsproces in Venezuela en van wat Hugo Chávez het “socialisme van het de 21e eeuw” noemt.

Marxistische Studies - nr 86 april - juni 2009

Onleefbaar werk
De toekomst van ArcelorMittal
New Deal met Obama?
Dit nummer kopen

In 2000 nam de Europese Unie de Lissabon-strategie aan. Doel: de Amerikaanse economie voorbijsteken in 2010. Die concurrentiestrijd zoekt ook nieuwe werkmethodes: meer fl exibiliteit en jacht op alle “gaten” in de arbeidsdag. Sinds 2000 is de arbeidsintensiteit aanzienlijk toegenomen. Maar de menselijke weerstand heeft grenzen. Bob Roeck onderzoekt het fenomeen van werkgerelateerde spier- en gewrichtsletsels. De nieuwe systemen van werkorganisatie hebben geleid tot een explosie van deze aandoeningen. In Europa gaat 40 % van de uitgaven voor gezondheidszorg naar ziektes die met het werk verband houden. Dat vormt een nieuwe uitdaging voor de arbeidersbeweging en de medische wereld. Terwijl sommigen steeds meer en intensiever moeten werken, zijn anderen werkloos.

Staalreus ArcelorMittal werkt nog maar aan 50 % van zijn productiecapaciteit. In Europa blijven slechts 11 van de 25 hoogovens actief. Twee leden van de Partij van de Arbeid van België, Hubert Hedebouw en Fred Gillot analyseren de strategie van Mittal. Zij komen tot een duidelijke conclusie: de werknemers moeten betalen voor de crisis. Herstructureringen worden opgelegd zonder onderhandelingen. De veiligheid van de installaties en dus ook van de arbeiders komt in het gedrang.

Jean-Marie Dedecker liet veel van zich horen tijdens de kiescampagne van 2009 in België. Met een rebels profiel, schijnbaar dicht bij het volk aanleunend, ontwikkelt hij ultraliberale voorstellen die naadloos aansluiten bij de Lissabonstrategie. David Van Peteghem schetst het sociaaleconomisch programma van de Lijst Dedecker.

John Bellamy Foster en Robert W. McChesney staan stil bij de aanpak van de crisis door president Obama. Komt er een nieuwe New Deal, zoals in de jaren dertig onder Roosevelt? En welke houding kan de Amerikaanse linkerzijde aannemen?

Tony Busselen beschrijft de gevolgen van de crisis voor de Democratische Republiek Congo. Hij vraagt zich af de recente toenadering tussen Congo en Rwanda een defi nitief einde heeft gemaakt aan de pogingen tot balkanisering van Congo.

Marie Debs van de Libanese Communistische Partij preciseert de relaties van haar partij met Hezbollah.

Marxistische Studies - nr 85 januari - maart 2009

Derdewereldvisies op de economische crisis
Gaza
- Hamas en het Palestijse verzet
- De moed van de Israëlische communisten
Dit nummer kopen

De wereldomvattende crisis is niet alleen van financiële aard. Ze treft volop de “reële” economie. Herstructureringen en afdankingen volgen elkaar overal op, zowel in het Noorden en het Zuiden als in het Oosten en het Westen. Het vorige nummer van Marxistische Studies beklemtoonde dat het gaat om een reeds drie decennia smeulende systeemcrisis. Dit nummer brengt derdewereldvisies op de crisis. Marxisten uit de Filippijnen en Zuid-Afrika komen aan het woord samen met de communistische partijen van Portugal en Griekenland. Zij maken de rampzalige gevolgen voor de derdewereldlanden duidelijk en ontkrachten de neoliberale mythes. Zij zijn het erover eens dat de crisis zwaar zal zijn en lange tijd zal duren. Hun oplossingen stellen een duidelijke optie voorop: het is niet aan Jan-met-de-pet om op te draaien voor de crisis; de rijken moeten verplicht worden zelf te betalen voor de wanorde die ze hebben gecreëerd.

Een tweede reeks bijdragen behandelt het Midden-Oosten. De Israëlische Communistische Partij meent dat in Gaza geen oorlog werd gevoerd; het ging om een zionistische slachtpartij. Nicolas Dot-Pouillard analyseert de relaties tussen de islamitische tendens en de lekenstrekking in het Arabisch-Palestijnse verzet, vooral in Libanon en Palestina. Mahmoud Darwish, de onlangs onverleden Palestijnse dichter, sluit af met een ode aan het leven.

In een lang interview gaan Katrien Demuynck en Marc Vandepitte in op hun nieuwe boek over Fidel Castro en de bijzonderheden van de Cubaanse revolutie.

Marxistische Studies - nr 84 oktober - december 2008

De systeemcrisis
Dit nummer kopen

Heel wat zekerheden komen door de crisis op losse schroeven te staan. Marx was verjaagd van de universiteiten, maar vandaag maakt hij een opgemerkte come-back. Zelfs – of misschien vooral – economisten herontdekken hem.

Sommigen hebben hem nooit vergeten. Sinds de krach van de IT-bubbel in 2001 is Henri Houben, een marxistische economist, blijven wijzen op de toenemende kwetsbaarheid van het internationale economische systeem. De Verenigde Staten beschikten niet langer over enige maneuvreerruimte en een nieuwe krach, minstens even ingrijpend als in 1929, werd onvermijdelijk. Samen met Jo Cottenier ontcijfert hij de huidige crisis die al 35 jaar smeult. Zij tonen aan dat het om een echte ‘systeemcrisis’ gaat, veroorzaakt door de grondslagen zelf van het kapitalisme.

Krediet speelt een steeds grotere rol. François Ferrara analyseert hoe het krediet de werkende mensen een tweede keer pluimt.

Herwig Lerouge gaat dieper in op de huidige staatstussenkomsten en de oorverdovende kritiek van de fervente aanhangers van de vrije markt die plotseling de voordelen van een nationalisatie ontdekken. Zij hebben enorme sommen in de banksector geïnjecteerd en een ‘soort socialisme voor de rijken’ tot stand gebracht.

Sommige nieuwe marxistische trendsetters verkiezen zich te beperken tot Marx’ analyse van het systeem. Zij vergeten liever dat Marx, vanuit zijn analyse, een socialistische maatschappij voorstond. Precies dat alternatief kennen de vier auteurs een centrale plaats toe in het debat. Moge dit nummer van Marxistische Studies bijdragen tot het (her)ontdekken van de echte Marx.

Marxistische Studies - nr 83 juli - september 2008

Iran onder vuur
China in Afrika
De Europese ideologie
Christian de Duve: De lessen van het leven
Dit nummer kopen

Vormt Iran een bedreiging of wordt het land bedreigd? Gaat het om een schurkenstaat bereid een atoombom te droppen op Israël of om een land dat slachtoffer is van de VS-paranoia en hetzelfde lot wacht als Irak en Afghanistan? Marc Botenga ontrafelt in een uitgebreid dossier de inzet van het smeulende conflict en analyseert de krachten die tegenover elkaar staan.

China is nog een land dat dikwijls een negatieve pers krijgt in de het Westen. Wat doet China precies in Afrika? Ontpopt het zich van een opkomend land niet tot een opkomend imperialisme? Hoe staan de Afrikanen daar tegenover? Tony Busselen ontwart waarheid van verzinsel en vraagt zich af of België en andere Westerse landen schrik moeten hebben van deze nieuwe aanwezigheid op het zwarte continent.

Het Ierse neen heeft het debat over de toekomst van Europa opnieuw geopend. Benjamin Landais, Aymeric Monville en Pierre Yaghlekdjian onderzoeken de ontwikkeling van wat zij de “Europese ideologie” noemen en stellen enkele pistes voor om er tegen in te gaan.

De Europese Unie is niet enkel een kwestie van ideologie. Maartje De Schutter ontleedt de Europese richtlijnen over databewaring inzake e-mailverkeer en surfgedrag. De lidstaten lijken steeds meer Big Brother-allures te krijgen. En vooral, België wil nog verder gaan dan de richtlijn voorschrijft.

Verdwijnt de arbeidersklasse zoals sommigen beweren? De communistische- en arbeiderspartijen, die samenkwamen op het 17e Internationaal Communistisch Seminarie van Brussel, komen tot een heel ander besluit.

In dit nummer lopen we ook al even vooruit op de 150e verjaardag in 2009 van de verschijning van Charles Darwins The Origin of Species. Dat werk maakte hem tot vader van de evolutietheorie. Marxistische Studies herneemt in dat kader ‘De lessen van het leven’ van Christian de Duve, Belgisch winnaar van de Nobelprijs voor fysiologie en geneeskunde.

U kan deze nummers bestellen door volgende bon terug te sturen en de nodige som te storten op
rekening nr: 001-1660379-09, IMAST, Kazernestraat 68, 1000 Brussel.
BIC: GEBABEBB
IBAN: BE52 0011 6603 7909
Prijs: €7,5 euro + €2 verzendingskosten voor België, €5,40 voor Europa, €6,30 voor de rest van de wereld.

U kan ook het bestelformulier dat U hier vindt afdrukken en het ons bezorgen per fax, nr. +32 2 513 98 31 of via de post op het volgend adres: Marxistische Studies, Kazernestraat 68, 1000 Brussel. Telefoon: 32 2 504 01 44

* velden verplicht aan te vullen. Wij gebruiken uw persoonlijke gegevens enkel om U op de hoogte te houden van onze publicaties. Indien U niet in onze adressenlijst wenst opgenomen te worden, gelieve ons hiervan te verwittigen.
**Als U met een betaalkaart wens te betalen, dan dit formulier aanvullen en via de post of via fax nr. +32 2 513 98 31 terugsturen, samen met een copie van bovenstaand tabel naar IMAST, Kazernestraat 68, 1000 BRUSSEL.
*** Wij gebruiken uw gegevens enkel voor de opgegeven reden en geven deze in geen geval door aan derden.