Bezoek aan het Département Aisne in Noord-Frankrijk

Inzenden van dit formulier is niet langer mogelijk.
in

In de voetsporen van onze voorouders, in tijden van werk en oorlog

  zaterdag 14 juni 2014

We bezoeken per bus twee sites in Noord-Frankrijk, beide van groot historisch belang:

  • De Familistère van Godin in Guise, waar het utopisch socialisme werkelijkheid leek te worden. Met Bob Roeck voor de Imast–duiding.
  • De oorlogs-site: La Caverne du Dragon (de Drakengrot), gelegen aan de Chemin des Dames, tussen Laon en Soissons. Waar Franse en Duitse soldaten met elkaar vochten en leefden in immense grotten, en duizenden Afrikaanse soldaten als kanonnenvlees werden gebruikt. Met Marc van Campen, medewerker van Imast en verantwoordelijke van La Braise.

Eindbegeleider: Frans De Maegd, Imast verantwoordelijke voor de wandelingen, bezoeken en reizen.

De Familistère Godin te Guise
Reconstructieplan van de Familistère

“Godin was een merkwaardig industrieel. Hij was eigenaar van belangrijke ijzersmelterijen en manufacturen van verwarmingstoestellen en kachels in het Franse Guise (departement van de Aisne) en in Brussel (Van Praetbrug). Hij was naast industrieel ook een atypisch autodidact, journalist, schrijver en politicus. In 1842 werd Godin aanhanger van de doctrine van Charles Fourier. Hij wordt lid van de ‘Ecole Sociétaire’, gesticht door de leerlingen van Fourier. Tussen 1859 en 1884 bouwt Godin, in de nabijheid van zijn fabriek in Guise een wijk van 2000 inwoners, de ‘Familistère’ of het ‘Palais social’, het meest ambitieuze experiment van samenwerking tussen werk, kapitaal en talent. Dit ‘Familistère’ is een originele, kritische interpretatie van Fouriers Phalanstère: een utopie in praktijk gebracht”. Bron: http://www.familistere.com/category/decouvrir-le-familistere/

Bob Roeck maakte een marxistische analyse van dit experiment. Hieronder vind u enkele uittreksels:

Une fête au Familistère

“Marx, Engels en Godin waren tijdsgenoten. Godin steunde zich op de positivistische stroming van Auguste Comte, oud fourierist, om ‘de mensheid door hervormingen te ontplooien’. In de nederlagen van de Franse revoluties van 1830 en 1848 (waaraan hij deelnam) zag hij het bewijs dat de ontvoogding van de mens niet kon bereikt worden langs politieke en revolutionaire weg. In zijn ogen was dit een valse oplossing van: “zij die bezeten zijn door de haat voor het slechte en te weinig door de wetenschap van het goede”. Hij wilde zijn socialistisch ideaal bereiken buiten de sociale omwentelingen om.

In 1848 schreven Marx en Engels in het Manifest van de Communistische Partij dat het socialisme van Fourier en Saint-Simon elke organisatie- en actievorm van de arbeidersklasse verwierp en de ontvoogdende kracht van de arbeidersklasse ontkende. Precies die klasse die zich enkel kan bevrijden doorheen de bevrijding van de andere lagen van de bevolking.

Volgens Godin was het socialisme enkel mogelijk door ‘orde, liefde en harmonie’ en niet door de klassenstrijd. Het is in de Familistère dat hij deze visie wilde realiseren, een soort paleis van Versailles van de werkers, “ een bijenkorf vol leven en ontmoetingen.

De Familistère heeft de boeken neergelegd in 1968, tijdens de gebeurtenissen van mei '68, wegens de concurrentie en de mondialisering, de modernisering van de productie en de neergang van steenkool als energiebron (het was sinds het begin de core business). Ondertussen waren de twee zuilen van de werkersmacht die door Marx en Engels verdedigd werden, de arbeiderspartij en syndicaten, door strijd en politieke acties uitgebouwd tot een sociaal regime ten voordele van alle lagen van de bevolking. Door de opkomst van deze sociale verworvenheden vooral in de jaren na de oorlog verloor de Familistère gaandeweg het avant-gardekarakter dat het meer dan een eeuw had uitgedragen”…

U kan de volledige tekst van Bob, in het Frans, vinden via de link naar zijn blog:
https://sites.google.com/site/boberssite/familistere-de-guise

De oorlogssite Caverne du Dragon (Drakengrot) aan de Chemin des Dames

Soldaten in de Cavernu du DragonTijdens de Eerste Wereldoorlog bezetten Duitse troepen een ondergrondse steengroeve aan de Chemin des Dames in het departement van de Aisne. Als snel kreeg dit toevallig schuiladres in een grot een strategische militaire betekenis.

“Drakengrot” zo noemden de Duitse soldaten de grot, waarschijnlijk omwille van de zeven schietgaten waar kanonnen vuur spuwden, net als een zevenkoppige draak.

Op 25 juni 1917, na het dramatisch einde van het Nivelle-offensief, behaalden de Franse troepen een overwinning: zij veroverden de Drakengrot. Zij drijven langzaam maar zeker de Duitse bezetters tot achter in de grot. Van juli tot oktober 1917 bezetten de beide vijanden elk een deel van de grot. Er ontstond een soort fragiel evenwicht. Elk gerucht was verdacht.

De bewaarde onderaardse galerijen, animaties, vele oorlogsvoorwerpen, muzikale achtergrond, video en archiefbeelden dompelen de bezoeker bijna levensecht onder in het dagelijks leven van de frontsoldaat, en de hel die hij doormaakte. Bron: http://www.caverne-du-dragon.com/fr/default.aspx

De episode van de absurde aanval van Nivelle inspireerde de cineast Stanley Kubrick bij het maken van zijn anti-oorlogsfilm “Paths of Glory” (“Les sentiers de la gloire”). Het werd een filmklassieker (1957) en de film werd lange tijd verboden in Frankrijk. http://nl.wikipedia.org/wiki/Paths_of_Glory

Twee vertrekplaatsen

Opstapplaats aan het Zuidstation Brussel7.50 u.: bijeenkomst aan het Zuidstation, aan de kruising van de Frankrijkstraat, de onderwijsstraat en de Victor Horta wandelstaart op de plaats waar de pendelbussen naar de luchthaven van Brussel Zuid – Charleroi vertrekken.

8.00 u.: vertrek met de bus naar Noord-Frankrijk.

8.45 u.: opstapplaats (ten noorden van Bergen, Henegouwen) afrit 21 (Le Roeulx – Binche) op de E42.

Prijs: 35 euro

In de prijs zijn de busreis, de toegangsprijs van de sites en de gidsen inbegrepen.

Programma en inschrijvingen

10.30 - 13 u.:

bezoek aan de Familistère van Godin in Guise met plaatselijk gids en Imast-duiding door Bob Roeck, gewezen syndicaal vertegenwoordiger FGTB (ABVV) in Caperpillar.

13.00 - 14 u.:

middagmaal in de refter van de Familistère. Men kan er zijn meegebrachte boterhammen eten of een dagschotel bestellen. 

14.00 u.:

vertrek met de bus naar Le Chemin des Dames via het middeleeuwse stadje Laon (geen bezoek).

15.30 - 17.30 u.:

bezoek aan de oorlogs-site La Caverne du Dragon (Chemin des Dames) met plaatselijke gids en Imast duiding door Marc van Campen, verantwoordelijke van het cultureel centrum La Braise in Charleroi.

17.30 - 18 u.:

Koffiepauze in het buffet van de site.

18.00 u.:

terugkeer naar België, aankomst rond 21 u.

Beperkt aantal deelnemers

Maximum 22 deelnemers per taalgroep zijn mogelijk. De volgorde van inschrijving is deze van de datum van betaling, niet deze van het insturen van het deelnemingsformulier. Omdat onze activiteiten doorgaans snel volzet zijn, is het aangeraden zo rap als mogelijk in te schrijven en te betalen.

Contact : Frans De Maegd, verantwoordelijke van de wandelingen en bezoeken, wandelingen@marx.be. Dit bezoek wordt georganiseerd door het Imast, Kazernestraat 68 1000 Brussel, tel. +32 2 504 01 44.