Tijd, werk en winst

Auteur: 
Herwig Lerouge

In Duitsland hebben honderd wetenschappers, politici, vakbondsmensen en kerkelijke gezagsdragers in een Open Brief gepleit voor de invoering van de 30-urenweek met loonbehoud. “De strijd tegen de werkloosheid moet de absolute prioriteit blijven”, aldus de ondertekenaars.

Vandaag telt Duitsland 3 miljoen werklozen en meer dan 3 miljoen werknemers van wie het loon ontoereikend is om te overleven. Bovendien werken er nog eens meer dan 2,6 miljoen mensen met het statuut van zelfstandige. Eén op de drie van hen werkt tegen minder dan 9,20 euro per uur in een lagelonensector. De volledige groep van deze ‘lageloon-zelfstandigen’ moet het met gemiddeld 13 euro per uur doen, aldus het Duits Economisch Onderzoeksinstituut DIW.1

De meesten onder hen hebben geloof gehecht aan de beloften van de socialistische en groene regeringen en in 2003 de steunmaatregelen aanvaard voor de oprichting van de éénpersoons naamloze vennootschappen, de zogenaamde ‘ikzelf NVs’.

De betrokken werknemers zijn loontrekkende slaven. Het gaat in hoofdzaak om journalisten, verzorgend personeel, tekenaars en anderen die meestal voor grote bedrijven werken. Ze vormen een rijke visvijver voor de ondernemingen die hen aan het werk kunnen zetten zonder bijdragen voor de sociale zekerheid, zonder vakantiegeld, zonder ziekte-uitkering. Zulke ‘zelfstandigen’ mogen de rekken in Lidl en Aldi vullen. Bovendien vormen ze voor de bedrijven een stok achter de deur om de vaste werknemers tot loonmatiging aan te sporen.

Deze situatie is het rechtstreekse gevolg van de politiek van ‘flexibilisering’ van de arbeid die onder de regering Schröder-Fischer werd ingevoerd en voorgezet onder Merkel; zij wil nu precies dit model doordrukken in de rest van Europa. Daniel Zamora beschrijft de situatie van de werknemers in België.

De Duitse ondertekenaars van de Open Brief noemen de 30-urenweek de enige manier om iedereen aan decent werk te helpen.

De eis tot arbeidsduurverkorting klinkt echter een beetje archaïsch wanneer, zoals thans, de machtsverhoudingen duidelijk in het nadeel van werknemers en hun organisaties spelen. We leven niet meer in de jaren 1980, toen de Duitse metaalbond, na een langdurige strijd, de 35-urenweek kon afdwingen. Vandaag de dag kunnen de vakbonden meestal niet veel meer doen dan een billijke verloning verdedigen en het streven van de werkgevers naar langere en meer flexibele werktijden beteugelen.

In ons dossier openen we het noodzakelijke debat hierover. Want vandaag verkorten de werkgevers de arbeidstijden zoals het hen uitkomt, met loonverlies. Ze dwingen de één 50 uur per week te werken, terwijl anderen geen werk hebben. En zelfs als we op een mooie dag uit de crisis zouden komen, gelooft niemand dat volledige tewerkstelling mogelijk is met een 38-urige werkweek voor iedereen.


1 Junge Welt, 14 februari 2013.